Het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) organiseerde recentelijk een weeklange bijeenkomst in Addis Abeba, waarbij delegaties uit 195 landen bijeenkwamen om de planning en financiering van het volgende wereldwijde klimaatonderzoek te bepalen. De conferentie was bedoeld als een cruciale stap richting de publicatie van het zesde beoordelingsrapport, waarvan de uitkomst een centrale rol speelt bij de beoordeling van de voortgang ten opzichte van het Parijs-akkoord. In plaats van consensus werd echter een patstelling bereikt: geen overeenstemming over de publicatiedatum en geen goedgekeurd budget voor 2027.
Fossiele landen blokkeren voortgang
De onwil om een tijdlijn te bevestigen kwam voornamelijk van staten met grote fossiele belangen met name Saudi-Arabië en India. Beide landen benadrukten dat een snellere publicatie de kansen zou verkleinen voor minder ontwikkelde naties om hun bijdrage aan het rapport te leveren, onder het mom van een eerlijkere vertegenwoordiging. Zij stelden een uitstel voor, zodat wetenschappers uit armere regio’s meer tijd krijgen om data te verzamelen en analyses te voltooien. Critici zien dit echter als een strategisch manoeuvre om de druk op hun coalities van olie- en kolenproducenten te verminderen.
Naast Saudi-Arabië en India hebben ook Rusland en China substantiële steun betuigd aan de verlaging van de productietempo’s. Zij voerden aan dat de huidige budgettaire kaders van het IPCC niet voldoen aan de behoeften van wetenschappelijke teams in ontwikkelingslanden, waardoor de kwaliteit van het eindrapport in gevaar zou komen. In werkelijkheid is de blokkade echter een duidelijke poging om de komst van nieuwe, mogelijk kritische wetenschappelijke inzichten uit te stellen tot na de klimaattop die gepland staat voor 2028.
Gevolgen voor de klimaattop van 2028
De vertraging van het IPCC-rapport heeft directe repercussies voor de komende COP31 die in Turkije wordt gehouden. De top is bedoeld om de wereldwijde vorderingen sinds de ondertekening van het Parijs-akkoord – waarbij landen zich hebben gecommitteerd de opwarming te beperken tot 2 °C, bij voorkeur 1,5 °C – te evalueren. Zonder de meest recente wetenschappelijke synthese ontbreekt de politieke arena een objectief referentiekader, waardoor het moeilijker wordt om daadwerkelijk gerechtvaardigde ambities te formuleren.
Daarbij ondermijnt de afwezigheid van een nieuw rapport de druk die nationale overheden normaal gesproken voelen om hun klimaatplannen te versnellen. Beleidsmakers missen een up-to-date inventaris van emissiereducties, adaptatie-behoeften en technische haalbaarheden, waardoor de kloof tussen de gestelde doelen en de feitelijke uitvoering nog verder kan groeien.
Financiële en diplomatieke impact van het Amerikaanse vertrek
Een bijkomende factor die de impasse heeft versterkt, is het terugtrekken van de Verenigde Staten uit het IPCC-budget vroeg dit jaar. Het vertrek betekende een aanzienlijk verlies aan zowel directe financiering als diplomatieke invloed. Amerikaanse klimaatonderzoekers worden traditioneel beschouwd als drijvende krachten achter de methodologische strengheid van de rapporten, en hun aanwezigheid functioneerde vaak als een rem op overmatig bevooroordeelde discussies. Het gebrek aan deze balancerende factor heeft de onderhandelingsruimte voor de fossiele landen vergroot en zelfs nieuwe spanningen tussen westerse en niet-westerse delegaties opgeroepen.
Hoewel het IPCC formeel een onafhankelijk wetenschappelijk orgaan blijft, onderstreept de huidige situatie hoe politiek en financiën de integriteit van dit platform kunnen bedreigen wanneer sleutelspelers zich terugtrekken of hun agenda’s proberen door te drukken. De komende maanden zullen cruciaal zijn: wereldleiders reizen binnenkort naar de COP31 in Turkije, en de vraag blijft of de blokkades rond het rapport daar verder zullen escaleren of dat er alsnog een pragmatische compromis wordt bereikt.
