Recente studies onthullen een zorgwekkende realiteit: vervuiling is verantwoordelijk voor ongeveer één op de zes wereldwijde sterfgevallen, wat neerkomt op bijna 9 miljoen doden per jaar. Dit cijfer is schokkend en vergelijkbaar met de totale bevolking van Londen. Dit onderstreept de dringende noodzaak voor betere milieubescherming.
Een uitgebreid rapport, gepubliceerd in The Lancet Planetary Health op 18 mei, onder auspiciën van de Global Alliance on Health and Pollution (GAHP), wijst op deze urgente crisis.
Ondanks eerdere beoordelingen is de situatie met betrekking tot gezondheidsuitkomsten door vervuiling sinds het eerste rapport in 2017 niet verbeterd.
Sterker nog, het aantal doden door vervuiling overtreft de sterfgevallen als gevolg van oorlog, terrorisme, malaria, HIV, tuberculose, middelenmisbruik en alcohol samen. De economische impact van vervuiling wordt geschat op een verbijsterende $4,6 triljoen per jaar, wat neerkomt op ongeveer $9 miljoen per minuut.
De veranderende bronnen van vervuiling
Een van de belangrijkste bevindingen van deze recente studie is de transformatie van vervuilingsbronnen. Verbeteringen in watervoorziening en sanitaire voorzieningen, samen met betere toegang tot gezondheidszorg, hebben de sterfgevallen door vervuiling die verband houden met extreme armoede sinds 2000 verminderd.
Echter, deze vooruitgang wordt overschaduwd door een scherpe stijging van moderne vormen van vervuiling, voornamelijk gedreven door economische groei, industriële activiteiten en stedelijke migratie.
Joe Shaw, een expert in chemische vervuiling van de Indiana University en mede-auteur van het rapport, merkt op dat hoewel er op sommige gebieden vooruitgang is geboekt, deze volledig teniet wordt gedaan door de toename van nieuwe vervuilingstypes.
Sinds de laatste beoordeling zijn de sterfgevallen die verband houden met luchtvervuiling en giftige chemicaliën met respectievelijk 7% en een schokkende 66% gestegen sinds 2000.
De rol van luchtvervuiling en giftige stoffen
Van de 9 miljoen voortijdige sterfgevallen die jaarlijks aan milieuvuiling worden toegeschreven, is luchtvervuiling verantwoordelijk voor maar liefst 75% van deze sterfgevallen. Giftige chemicaliën zijn goed voor ongeveer 1,8 miljoen doden, waarbij blootstelling aan lood verantwoordelijk is voor ongeveer de helft van deze gevallen. De gegevens benadrukken een schrijnende realiteit: de last van vervuiling raakt onevenredig ontwikkelingslanden, waar ongeveer 90% van de sterfgevallen door vervuiling voorkomt. Dit is grotendeels te wijten aan de verbranding van fossiele brandstoffen, ongecontroleerde industrialisatie, ongecontroleerde stedelijke groei en inadequaat chemisch beleid.
De bredere implicaties van vervuiling
Het rapport suggereert dat de werkelijke gezondheidsgevolgen van vervuiling waarschijnlijk ondervertegenwoordigd zijn door onvoldoende gegevensverzameling. Het verwacht dat tegen 2030 de wereldwijde chemische productie waarschijnlijk zal verdubbelen, met twee derde daarvan in ontwikkelingsregio’s, waarvan velen niet over robuuste veiligheidsbeproevingen voor deze stoffen beschikken. Richard Fuller, CEO van Pure Earth en leider van de studie, benadrukt dat veel schadelijke chemicaliën, waaronder kwik, PFAS, asbest, pesticiden en hormoonverstoorders, niet adequaat in deze analyse zijn opgenomen vanwege een gebrek aan uitgebreide gegevens.
Experts stellen dat als we de totale chemische last nauwkeurig konden beoordelen, het aantal sterfgevallen door giftige blootstellingen zou kunnen oplopen tot maar liefst 4 miljoen, in plaats van de huidige schatting van 1,8 miljoen. Rachael Kupka, uitvoerend directeur van GAHP, benadrukt de zorgen over de langetermijneffecten van deze chemicaliën, vooral voor kwetsbare groepen zoals kinderen, die een verhoogd risico lopen voor hun hersenontwikkeling, immuunsysteem en reproductieve gezondheid.
Effectief omgaan met de vervuilingscrisis
Ondanks de alarmerende statistieken die vervuiling koppelen aan gezondheidsrisico’s en de evidente relatie tussen vervuiling, klimaatverandering en verlies van biodiversiteit, is de wereldwijde reactie onvoldoende geweest. Vervuiling wordt vaak gezien als een lokaal probleem, maar het overstijgt grenzen en verspreidt zich via lucht, water en voedselketens. Om deze uitdaging aan te gaan, is er een dringende behoefte aan betere gegevensverzameling over giftige stoffen en het opbouwen van capaciteit in landen, vooral in de ontwikkelingswereld, om vervuiling effectief te beheren en te verminderen.
Shaw benadrukt dat de geavanceerde toxicologiemethoden die worden ontwikkeld via het door de EU gefinancierde PrecisionTox-project zullen helpen bij het identificeren en in kaart brengen van giftige chemicaliën in het milieu, wat uiteindelijk zal bijdragen aan het voorkomen van sterfgevallen en ziekten die verband houden met moderne vervuiling. De huidige detectiemethoden voor systematische toxiciteit zijn niet schaalbaar genoeg om dit enorme probleem aan te pakken. PrecisionTox verenigt onderzoekers van vijftien Europese en Amerikaanse organisaties om een nieuwe generatie testmethoden te creëren die de identificatie van chemische risico’s verbeteren.
Aangezien lucht- en chemische vervuiling een aanzienlijke bedreiging vormen voor de volksgezondheid wereldwijd, is de oproep tot snelle actie en internationale samenwerking dringender dan ooit. Onderzoekers pleiten voor een snelle overgang van fossiele brandstoffen naar schone, duurzame energiebronnen. Ze vragen ook om verhoogde financiering van overheden en sponsors om vervuiling effectief te monitoren en te beheren. Het is cruciaal om prioriteit te geven aan vervuilingspreventie, gezondheidsbescherming en het aanpakken van klimaatverandering en verlies van biodiversiteit voor een duurzame toekomst.