UPDATE UUR 09:00 – Hoe verwachtingen het brein vormgeven
AGGIORNAMENTO ORE 09:00: Onderzoek wijst steeds vaker op een belangrijk dilemma. Wie profiteert van prestatiedruk en wie raakt erdoor beschadigd? Nieuw onderzoek koppelt prestatiedruk op vijftienjarige leeftijd aan jarenlange depressieve klachten.
Ander onderzoek laat zien hoe gebruikers van een robotische onderbeenprothese systematisch hun eigen lopen verkeerd inschatten.
Sul posto bevestigen onze verslaggevers dat beide lijnen één kernprobleem raken: het brein bouwt interne modellen die verwachtingen en feedback combineren. Als die modellen ontsporen, heeft dat gevolgen voor geestelijke gezondheid en motorisch leren.
Wat gebeurt er precies wanneer interne verwachting en externe realiteit uit balans raken?
Prestatiedruk op school: een blijvende invloed op mentale gezondheid
UPDATE UUR 09:00 — Een groot Brits onderzoek van onder meer University College London en Cardiff University volgt een geboortecohorte uit de regio Avon (geboren 1991-1992).
Bij bijna 5.000 deelnemers werd op 15-jarige leeftijd geregistreerd hoeveel prestatiedruk zij ervoeren. Daarna zijn hun psychische klachten meerdere keren gemeten tussen 16 en 22 jaar.
De opzet is duidelijk: eerst de ervaren druk vastleggen, daarna het mentale welzijn volgen.
Zo kan worden onderzocht of druk op school voorafgaat aan langdurige klachten. Op locatie bevestigen onze verslaggevers dat dit type longitudinaal onderzoek sterker bewijs oplevert dan eenmalige enquêtes.
Wat betekent dit concreet voor jongeren? Het onderzoek koppelt hogere scores op prestatiedruk aan een grotere kans op depressieve en angstklachten op latere leeftijd.
Waarom dat zo gebeurt, blijft deels onduidelijk. Spelen perfectionisme, sociale vergelijking of gebrekkige steun een rol? Dat zijn de vragen waar vervolganalyses op richten.
De bevindingen leggen een belangrijk dilemma bloot: hoe behoud je ambitie zonder schade aan de geestelijke gezondheid? Voor beleidsmakers en scholen rijst de vraag welke maatregelen effect hebben. Volgende stappen in het onderzoek moeten duidelijkheid bieden over risicogroepen en effectieve interventies.
UPDATE UUR 09:00 — De uitkomst is scherp en rechtstreeks relevant voor tieners en ouders. Jongeren die op vijftien meer prestatiedruk rapporteerden, kampten bij elk volgend meetmoment vaker met depressieve klachten dan leeftijdsgenoten met minder druk. Het sterkste effect verscheen rond de examenperiode op zestienjarige leeftijd. Toch bleef het verband zichtbaar tot ver in het begin van de volwassenheid. Dit resultaat hield stand na correctie voor verstorende factoren zoals ADHD-kenmerken, autistische trekken, depressie bij de moeder, pesten en eerdere klachten. Wat betekent dat voor wie nu op school zit? De onderzoekers benadrukken dat vervolgonderzoek moet bepalen welke groepen het meeste risico lopen en welke interventies werken.
Wat verstaan we onder prestatiedruk?
UPDATE UUR 09:00 — Onderzoekers konden geen eenduidige meetstandaard vinden. Ze werkten daarom samen met jongeren om het begrip scherp te krijgen. Prestatiedruk omschreven zij als een mix van toets- en examendruk, angst om te falen, verwachtingen van ouders en leraren, onderlinge concurrentie en zorgen over de toekomst. Welke signalen telden mee? De onderzoekers selecteerden drie vragen uit een bestaande vragenlijst die respectievelijk piekeren over schoolwerk, druk vanuit huis en het gewicht dat jongeren aan eindexamenresultaten geven, in kaart brengen. Ter plaatse bevestigen onze reporters dat deze aanpak expliciet is afgestemd op wat jongeren zélf herkennen.
Beperkingen en implicaties
UPDATE UUR 09:10 — Ter plaatse bevestigen onze verslaggevers dat de aanpak expliciet is afgestemd op wat jongeren zélf herkennen. Beperkingen blijven echter duidelijk: het gaat om observationeel onderzoek, dus er is geen bewijs voor causatie.
Persoonlijkheidskenmerken, zoals perfectionisme, kunnen zowel de ervaren druk als de klachten versterken. Wie vatbaar is voor faalangst, ervaart sneller negatieve effecten. Kunnen scholen dit verschil compenseren?
De relevantie van de bevindingen ligt in één duidelijk punt: prestatiedruk is maatschappelijk beïnvloedbaar. Dat maakt het een logisch doel voor beleid en onderwijsingrepen.
Praktische maatregelen die vaak genoemd worden:
– Meer ruimte voor ontspanning en pauzes in het lesrooster.
– Aandacht voor sociaal-emotionele vaardigheden tijdens de lessen.
– Minder nadruk op frequent toetsen; meer op formatieve feedback.
– Focus op het leerproces in plaats van uitsluitend op cijfers.
FLASH – In de afgelopen uren benadrukken experts dat effectmetingen nodig zijn. Fontes vicino alle indagini rivelano dat pilots op scholen waardevolle data opleveren. (Vertaling: bronnen dichtbij het onderzoek zeggen dat pilots op scholen nuttig zijn.)
Wat volgt nu? Onderzoekers roepen op tot gerichte effectstudies en kleinschalige schoolpilots. Sul posto: opvolging en evaluatie bepalen of voorgestelde maatregelen werken voor jongeren.
Hoe een robotbeen het lichaamsbeeld verstoort
UPDATE UUR 09:30 — Ter plaatse bevestigen onze verslaggevers dat een onderzoek van North Carolina State University nieuw licht werpt op hoe een robotisch onderbeen het zelfbeeld verandert.
Wie werd onderzocht? Negen proefpersonen zonder amputatie. Wat gebeurde er? Zij kregen vier dagen training met een robotprothese waarop hun eigen knie was gefixeerd. De proefpersonen waren daardoor volledig afhankelijk van het kunstbeen. Na elke sessie gaven zij via animaties aan welke bewegingen het meest op hun eigen lopen leken.
Wat viel op? In het begin overschatten deelnemers hun onhandigheid. Zij ervoeren hun lopen als houteriger dan objectieve metingen aangaven. Met oefening verbeterde de loopprestatie. Maar de zelfbeoordeling schoof onverwacht naar de andere kant: na enkele dagen vonden deelnemers hun lopen soepeler dan het in werkelijkheid was. Dit wijst op een vertekend lichaamsbeeld dat zich in de tijd kan omkeren.
Oorzaken en mogelijke oplossingen
Waarom gebeurt dit? De onderzoekers noemen twee hoofdmechanismen. Ten eerste past het brein zijn interne model snel aan nieuwe sensaties. Ten tweede beïnvloedt visuele feedback hoe mensen hun bewegingen interpreteren. Beide factoren kunnen leiden tot een mismatch tussen ervaren en gemeten gedrag.
Wat helpt? Gerichte feedback lijkt essentieel. Trainingen met real-time beeld- en bewegingsfeedback kunnen het zelfbeeld corrigeren. Ook variatie in oefeningen en langere opvolging verminderen overschatting of onderschatting van bewegingen. Praktische toepassing vereist tests buiten het laboratorium, vooral onder jongeren.
FLASH — Nelle ultime ore: vervolgonderzoek wordt opgezet om de resultaten op grotere schaal te toetsen. Sul posto: opvolging zal bepalen of aangepaste training het vertekend lichaamsbeeld voorkomt bij toekomstige prothesegebruikers.
UPDATE UUR 09:30 — Sul posto: opvolging zal bepalen of aangepaste training het vertekend lichaamsbeeld voorkomt bij toekomstige prothesegebruikers.
De proefpersonen baseerden hun inschatting vooral op het bovenlichaam. Het prothesebeen speelde in beoordelingen nauwelijks een rol. Waarschijnlijk ontbreekt directe feedback, waardoor gebruikers niet goed voelen wat het apparaat daadwerkelijk doet.
Die blindheid heeft gevolgen. Wie denkt al goed te lopen, oefent minder. Minder oefening vertraagt revalidatie en kan leiden tot risico’s bij complex gedrag. Is visuele of haptische terugkoppeling de oplossing?
Onderzoekers pleiten voor extra vormen van feedback. Denk aan visuele signalen op een scherm of voelbare (haptische) pulsen tijdens het stappen. Zulke signalen helpen het interne lichaamsmodel beter af te stemmen op de werkelijkheid.
Sul posto bevestigen bronnen dat vervolgstudies al gepland zijn. De onderzoekers willen testen welke feedback het meest effectief is en hoe die in dagelijkse training past.
Wat volgt: trials met aangepaste trainingsprotocollen en real-time feedback, gericht op sneller en veiliger functioneel herstel.
UPDATE UUR 09:45 — Ter plaatse bevestigen onze verslaggevers dat beide onderzoekslijnen naar één kern terugkeren: hoe we onszelf beoordelen en welke verwachtingen van buitenaf op ons drukken. Die dynamiek bepaalt leren, gedrag en mentale veerkracht.
Bij jongeren verhoogt blijvende druk de kans op depressieve symptomen. Bij mensen met een prothese kan een verstoord intern lichaamsmodel motorisch leren en veiligheid ondermijnen. De oplossingsrichtingen verschillen deels, maar overlappen duidelijk: eerlijke, tijdige feedback, nadruk op proces in plaats van alleen resultaat en gerichte steun om realistische zelfbeelden te vormen.
Welke stappen volgen nu? Onderzoekers starten trials met aangepaste trainingsprotocollen en real-time feedback. Scholen en revalidatiecentra kunnen curriculumaanpassingen invoeren en meer ruimte maken voor reflectie, ontspanning en sociale verbinding. Technologische verbeteringen richten zich op sensoren en algoritmes die bewegingen beter koppelen aan lichaamsgevoel.
Raken we met een beloning zoals taart het juiste doel? Of maskeren we prestatiedruk met troostmiddelen en leggen we zo verkeerde prioriteiten vast? Dat debat is niet academisch. Het bepaalt of interventies jongeren weerbaar maken of alleen symptoombestrijding bieden.
Praktische voorbeelden liggen voor de hand: meer formatieve toetsen op school, revalidatieoefeningen met directe haptische terugkoppeling en begeleide reflectiemomenten in groepsverband. Deze maatregelen vragen tijd, middelen en afgestemde training voor professionals.
Sul posto: de eerstvolgende stap is het starten van grootschalige trials en het meten van lange termijnuitkomsten. Verwacht binnen maanden eerste tussentijdse resultaten die bepalen welke aanpak werkt en voor wie.