De recente hernieuwde aandacht voor de Amerikaanse realityserie America’s Next Top Model en de bijbehorende documentaire legt een zuur hoofdstuk van televisiecultuur bloot. Waar gaat het mis? Deelnemers werden openlijk bekritiseerd om hun gewicht, met dwingende kreten als “stop met eten”.
Zo’n aanpak lijkt in onvoorstelbaar, maar de echo leeft door op sociale media, in modebeeldvorming en in alledaagse opmerkingen. Wat betekent dat voor jonge kijkers en voor wie werkt in mode of media? In dit artikel onderzoeken we de impact van bodyshaming en bieden we concrete manieren om signalen te herkennen en te keren, zodat zelfbeeld en gezondheid weer centraal komen te staan.
De recente discussie over televisiecultuur sluit naadloos aan op wat experts zeggen over media en mentaal welzijn. Klinisch psycholoog Juliette Taquet legt in interviews een directe relatie tussen grootschalige mediacultuur en hoe mensen hun lichaam waarnemen. Haar analyses zijn leidend voor de praktische tips verderop in dit artikel.
Onderzoek en gesprekken tonen dat niet alleen openlijke opmerkingen schadelijk zijn. Zelfs subtiele vormen van kritiek, zoals het constant corrigeren van uiterlijk of het normaliseren van bepaalde lichaamsnormen, ondermijnen zelfbeeld en gezondheid. Hoe herken je die signalen in een clip of op social media?
Dalende zelfwaardering blijkt vaak samen te vallen met herhaalde blootstelling aan gefilterde beelden.
Dalende cijfers in welzijnsmetingen bij jongeren bevestigen die trend. Dalende cijfers roepen de vraag op: wat kunnen redacties en platforms praktisch doen om het tij te keren?
Praktische stappen volgen later, maar enkele uitgangspunten zijn helder. Ten eerste: benoem expliciet wanneer beelden bewerkt zijn.
Ten tweede: breng diversiteit in maat en vorm zichtbaar in formats. Ten derde: train presentatoren en influencers om schadelijke opmerkingen te vermijden. Deze maatregelen zijn geen idealisme maar een werkbaar beleid — de maatschappelijke impact is een duidelijk businesscase voor omroepen en platforms.
Wat maakte de show zo schadelijk?
Deze maatregelen zijn geen idealisme maar een werkbaar beleid — de maatschappelijke impact is een duidelijk businesscase voor omroepen en platforms. Maar wat maakte de show nu precies zo schadelijk voor kijkers en deelnemers?
Het format zette uiterlijke perfectie centraal en beloonde een specifieke lichaamsbouw. Daardoor ontstond een norm waarin dunheid als voorwaarde voor waarde en succes werd gepresenteerd. Vergelijkingen en publieke correctie versterkten die norm. Kijkers en deelnemers leerden dat uiterlijk gedrag sociale beloningen of straffen oplevert.
Die mechanismen werken als leerprocessen. Ze stimuleren internalisatie van onrealistische schoonheidsidealen, en dat heeft concrete gevolgen voor zelfbeeld en gedrag. Is dat slechts televisie-entertainment? De evidence wijst anders: langdurige blootstelling aan dergelijke beelden verhoogt risico’s op eetstoornissen en depressieve klachten.
Vanuit praktisch oogpunt is er ook een financieel argument. Duurzaamheid is een businesscase: publieke gezondheid en reputatierisico beïnvloeden kijkcijfers, advertentiewaardes en partnerrelaties. Vanuit ESG-perspectief is transparantie over inhoudsrichtlijnen daarom relevant voor redacties en streamingdiensten.
De discussie draait dus niet alleen om moraal, maar om beleid en verantwoorde programmavorming. Welke stappen volgen nu? De komende maanden kondigen meerdere mediabedrijven herzieningen van hun richtlijnen aan en stellen zij externe toetsingsmechanismen in.
Waarom blijven zulke boodschappen nawerken?
De aangekondigde herzieningen veranderen niet meteen wat mensen te zien krijgen op tv en sociale media. Wat in beeld komt, heeft effect omdat het herhaald wordt. Herhaling leidt tot normalisatie; publieke bespotting van iemands lichaam maakt dat gedrag maatschappelijk acceptabel lijkt.
Volgens Taquet werkt die invloed op twee manieren. Soms is die expliciet, in directe schadelijke uitspraken. Vaak is ze impliciet, via de herhaalde beloning van bepaalde lichaamstypes. Zo ontstaat een stilzwijgende norm over wat wenselijk is.
Daarnaast spelen technische systemen een rol. Platformalgoritmes promoten gecureerde beelden en creëren constante vergelijkingspunten. Dit versterkt onrealistische schoonheidsidealen en vergroot druk op vooral jonge kijkers. Welke keuzes maken mediabedrijven als reactie?
Vanuit een praktisch oogpunt is dit ook een bedrijfskwestie. Duurzaamheid is een businesscase: mediabedrijven riskeren reputatieschade en afname van vertrouwen als ze schadelijke representaties blijven toestaan. Vanuit ESG-perspectief loont transparantie over moderatie en externe toetsing.
De consumenten van nu verwachten verantwoord gedrag. Leidt dat tot strengere standaarden voor inhoud en algoritmische aanbevelingen? De eerste signalen wijzen daarop: enkele omroepen en platforms testen aangepaste richtlijnen en onafhankelijke controlemechanismen.
Het wetenschappelijke bewijs is helder: langdurige blootstelling aan beperkte schoonheidsbeelden verhoogt negatieve zelfperceptie. Verwacht de komende maanden concrete pilots met aangepaste algoritmes en publiek toegankelijke toetsingsrapporten.
Subtiele vormen van bodyshaming
Tegelijkertijd tonen de aangekondigde pilots ook waarom subtiele kritiek aandacht verdient. Micro-comments — een ‘grappige’ opmerking over eten, een tip om ‘even te minderen’ of het verheerlijken van snelle dieetresultaten — werken net zo ondermijnend als openlijke vernedering. Hoe komt dat? Omdat dergelijke opmerkingen normaliseren wie en wat als wenselijk wordt gezien.
Die normalisatie ontstaat vaak thuis, op het werk en online. Mensen nemen gedrag over zonder het te merken. Daardoor slijt zelfwaardering stukje bij beetje weg. Herkennen van dit patroon is cruciaal om het te stoppen.
Wat kun je concreet zien? Denk aan commentaren tijdens familiediners, subtiele likes onder voor- en-na-foto’s of ‘advies’ in groepschats. Zulke voorbeelden maken de gevolgen tastbaar voor jonge mensen die continu online zijn.
Vanuit ESG-perspectief is er ook een bedrijfsargument: organisaties die veilige communicatie stimuleren, minimaliseren reputatierisico’s en verbeteren werknemerswelzijn. Duurzaamheid is een businesscase die niet alleen over klimaat gaat, maar ook over sociale aspecten.
Wie verantwoordelijkheid neemt, zet praktische stappen. Voorbeelden zijn duidelijke gedragsregels op platforms, trainingen voor leidinggevenden en zichtbare moderatie van content met schadelijke bodytalk. De komende maanden volgen pilots met aangepaste algoritmes en publieke toetsingsrapporten; dat kan aantonen welke maatregelen effect hebben.
Adviezen van een klinisch psycholoog
Juliette Taquet geeft concrete handvatten om de invloed van media en dagelijkse opmerkingen te verkleinen. Ze begint met bewustwording: noteer wanneer je kritiek op uiterlijk hoort, door wie die komt en welke gevoelens dat oproept. Zo herken je patronen en beklemtoon je controle over je eigen reactie.
Vervolgens raadt zij aan de bronnen van vergelijking te filteren. Volg accounts die diversiteit tonen en ontvolg kanalen die alleen perfectie promoten. Hoe pak je dat aan in de praktijk? Gebruik mute-functies, stel tijdslimieten voor sociale media in en creëer een feed die je echt helpt.
Ten slotte bespreekt Taquet het belang van zelfcompassie. Oefen een vriendelijkere interne dialoog; vervang automatische kritiek door steunende zinnen. Een simpele techniek is drie concrete complimenten per dag noteren. Dit versterkt veerkracht en vermindert de impact van micro-comments.
Praktisch advies omvat ook cognitieve technieken: toets negatieve gedachten aan feiten en zoek sociale steun bij vrienden of een hulpverlener. Wie professionele hulp zoekt, kan baat hebben bij korte, op doelstellingen gerichte therapie.
Deze strategieën sluiten aan op de lopende pilots met aangepaste algoritmes en publieke toetsingsrapporten. De effectiviteit van individuele aanpakken wordt meegenomen in de evaluatie van die pilots.
Praktische oefeningen
De effectiviteit van individuele aanpakken wordt meegenomen in de evaluatie van die pilots. Taquet stelt drie concrete oefeningen voor die je direct kunt proberen. Welke past het beste bij jouw dagelijkse ritme?
1) Dagelijkse reflectie: noteer elke avond één moment waarop je jezelf op een positieve manier beoordeelde. Kort en concreet opschrijven helpt automatische negatieve gedachten te dempen.
2) Sociale media-reset: mute of verwijder accounts die structureel negatieve gevoelens oproepen. Een kleinere, zorgvuldig samengestelde feed vermindert vergelijkingsdruk en schept ruimte voor betrouwbaardere informatiebronnen.
3) Spreek rustig aan wanneer iemand een schadelijke opmerking maakt. Een korte, heldere reactie zet grenzen zonder escalatie en versterkt je zelfrespect in sociale situaties.
Deze stappen vergen oefening, maar zijn gebaseerd op evidence-based methodes om zelfbeeld te stabiliseren. Kleine gedragsveranderingen in routines kunnen na verloop van tijd grote invloed hebben op emotionele veerkracht. Vanuit ESG-oogpunt geldt hetzelfde principe voor organisaties: stapsgewijze interventies leiden tot duurzame resultaten.
De volgende stap is monitoring: houd vier weken bij wat wel en niet werkt en pas de oefeningen aan. Verwacht binnen enkele weken meetbare verschuivingen in dagelijks functioneren.
Verwacht binnen enkele weken meetbare verschuivingen in dagelijks functioneren. De documentaire en het daaropvolgende debat bieden nu een kans om breder te reflecteren op hoe televisievormen maatschappelijke normen bestendigen. Wat willen we eigenlijk doorgeven aan de volgende generaties?
Vanuit mijn ervaring: duurzaamheid is een business case — en zo kun je ook naar mediacultuur kijken. Dal punto di vista ESG vertaalt dit zich naar zorg voor psychologisch welzijn en inclusie, omdat die elementen invloed hebben op arbeidsproductiviteit en maatschappelijke cohesie. De evidence is duidelijk: beelden en formats vormen verwachtingen en gedrag.
Praktische interventies blijven cruciaal. Met gerichte oefeningen en educatie kunnen percepties verschuiven van oordelen naar acceptatie. Juliette Taquet en vergelijkbare initiatieven laten zien dat verandering snel kan beginnen, mits programma’s systematisch worden geëvalueerd en opgeschaald.
De volgende stap is operationeel: pilots uitbreiden, effecten monitoren en formats herontwerpen met aandacht voor diversiteit en psychologisch welzijn. Verwacht in de komende maanden concrete resultaten uit lopende evaluaties.