Op donderdag 1 oktober stond een presidentieel debat op het teken van TV Globo gepland voor 21h30, direct na het journaal Jornal Nacional. Het debat zou de enige televisie-confrontatie van de kandidaten vóór de verkiezingsdag op 4 oktober worden. Voor het eerst zou de uitzending de traditionele prime-time-plaats van de avondnovela innemen, waarmee Globo een historisch moment in de Braziliaanse verkiezingsagenda wilde markeren.
Rechterlijke beslissingen die de annulering veroorzaakten
Vlak voor de uitzending arriveerden twee uiteenlopende gerechtelijke uitspraken die de vooraf afgesproken regels voor het debat ondermijnden. Ten eerste gaf minister Estela Aranha van de Tribunal Superior Eleitoral (TSE) – op verzoek van de Lula-campagne – opdracht om het lege podium dat normaal het naam van de afwezige kandidaat droeg, te verwijderen. Ze verbood tevens dat er vragen aan de niet-aanwezige president zouden worden gesteld. Hierdoor viel een cruciaal onderdeel van de debatstructuur weg.
De tweede beslissing kwam van minister Gilmar Mendes van het Supremo Tribunal Federal (STF). Hij stond toe dat Renan Santos kandidaat van het Missão-partij, desondanks dat die partij slechts één parlementariër in het Congres had, alsnog aan het debat mocht deelnemen. Zijn uitspraak werd ingediend door de partij Solidariedade en breidde de lijst van deelnemende kandidaten uit.
Reacties van kandidaten en de impact op het format
De combinatie van deze juridische ingrepen had directe gevolgen voor de kandidaten. President Lula had al op 30 september bevestigd dat hij niet zou verschijnen, in plaats daarvan koos hij voor een interview met de Flow-Podcast. Naar aanleiding van de beslissing van Aranha besloot Flávio Bolsonaro (PL) zich ook terug te trekken, verwijzend naar een “censuur” opgelegd door de TSE. Aan de andere kant werd Romeu Zema (Novo) alsnog toegelaten, nadat president van de TSE Kassio Nunes Marques op 29 september had bepaald dat zijn partij met vijf parlementariërs recht had op deelname.
Op het moment van de annulering bevonden zich in de studio van Globo, gelegen in Rio, de kandidaten Augusto Cury (Avante), Romeu Zema (Novo) en Ronaldo Caiado (PSD). Het oorspronkelijke format bestond uit vier blokken: twee met vooraf bepaalde themas – onder meer de bescherming van het Amazone-gebied, grensveiligheid en exportinfrastructuur – en twee met vrije onderwerpen. Een kaart van Brazilië zou centraal staan en de discussie per regio moeten richten.
Het debat zou worden gemodereerd door journalist César Tralli van het Jornal Nacional. Na afloop zou elke deelnemer een persruimte van tien minuten krijgen om vragen van journalisten te beantwoorden. Deze opzet was bedoeld als het laatste televisuele moment waarop kiezers de standpunten van de presidentskandidaten konden vergelijken vóór de stemming op 4 oktober.
Politieke context en eerdere debatten
Tot nu toe is er slechts één presidentieel debat plaatsgevonden, georganiseerd door Band op 23 augustus, waar alleen Ronaldo CaiadoRenan Santos en Augusto Cury aan deelnamen. Pollstatistieken van de BBC-onderzoeken, uitgebracht tot 30 september, toonden een krappe race: Lula met 40% en Flávio Bolsonaro met 38% van de intenties voor de eerste ronde. Bolsonaro had eerder in een persconferentie in Goiânia (27/9) verklaard dat hij het Globo-debat zou bijwonen en Lula zou uitdagen, maar trok zich terug na de TSE-beslissing.
Door de combinatie van gerechtelijke inmenging en de terugtrekking van twee van de belangrijkste kandidaten besloot TV Globo het programma definitief te schrappen en in plaats daarvan een nieuwe aflevering van de soap Quem Ama Cuida uit te zenden. De zender verwijtte de “onrechtmatige interferentie” van de rechterlijke instanties, die volgens haar de vrijheid van de pers om verkiezingsdebatten te organiseren ernstig ondermijnden.
