Na jaren van onderhandelingen hebben de gemeente Utrecht en de Verenigde Utrechtse Moslims (VUMO) een akkoord bereikt over de verkoop van grond in de wijk Tolsteeg voor een nieuwe islamitische begraafplaats. Het geschil draaide lange tijd om de prijs van het perceel en de garantie op eeuwigdurende grafrust, een belangrijk element in veel islamitische tradities.
Beide partijen hebben inmiddels overeenstemming gevonden over voorwaarden die de weg vrijmaken voor overdracht en inrichting.
De afgelopen maanden werd het terrein bouwrijp gemaakt: vervallen graven en voormalig aanwezige verzamelgraven zijn zorgvuldig verwijderd en de stoffelijke resten zijn herplaatst op een andere locatie binnen dezelfde begraafplaats, voorafgegaan door een herdenkingsceremonie.
De grond is geëgaliseerd en ingezaaid met een kruidenrijk grasmengsel dat in overleg tussen de gemeente en VUMO is geselecteerd, als tijdelijke afwerking in afwachting van definitieve inrichting.
Onderhandelingen en kernpunten van het akkoord
Het meningsverschil tussen VUMO en de gemeente richtte zich vooral op de waardering van de grond.
VUMO wilde liever een symbolische overname zodat de organisatie een garantie op permanente grafrust kon bieden. De gemeente hield vast aan een prijsstelling volgens het geldende grondbeleid, bedoeld om de gemaakte kosten te dekken en om zorgvuldige voorwaarden te handhaven.
Uiteindelijk is er via bemiddeling een compromis gesloten waarbij de voorwaarden en prijs in lijn zijn gebracht met toezeggingen van beide kanten.
Rol van de provincie en toetsing van voorwaarden
Op verzoek van VUMO is de provincie betrokken geraakt om te bepalen wat redelijke verkoopvoorwaarden zijn.
Deze externe beoordeling hielp om de verschillende belangen te objectiveren en vormde de basis voor het huidige akkoord. Concreet betekent dit dat er nu een route ligt voor overdracht, maar dat eerst aanvullende checks worden uitgevoerd voordat de grond juridisch wordt overgedragen.
Voorbereidingen op en eisen voor overdracht
Het terrein is voorbereid op de toekomstige functie: na het verwijderen van oude graven zijn de resterende menselijke resten respectvol herplaatst en herdacht. De gemeente en VUMO hebben gezamenlijk gekozen voor een tijdelijke begroeiing met een kruidenrijk grasmengsel, een groene oplossing die past bij zowel ecologische als begraafplaatspraktijken. Deze stap is bedoeld om het perceel zorgvuldig te beheren totdat de definitieve inrichting kan plaatsvinden.
Integriteitsonderzoek en procedurele waarborgen
Voordat de eigendom officieel van handen wisselt, moet VUMO een Bibob-onderzoek doorstaan. Deze integriteitstoets kijkt naar mogelijke criminele banden of onzuivere praktijken bij organisaties die participeren in publieke transacties. Daarnaast controleert de gemeente of alle verkoopprocedures en randvoorwaarden zorgvuldig zijn doorlopen. Pas na positieve uitkomst van deze onderzoeken kan de overdracht formeel plaatsvinden en kan VUMO starten met inrichting en gebruik.
Timing, verwachtingen en bredere context
De verwachting is dat de resterende stappen later dit jaar worden afgerond, waarna VUMO het terrein kan inrichten en in gebruik nemen. Deze planning ligt iets achter op het oorspronkelijke schema, maar het huidige akkoord brengt concrete vooruitgang. Voor veel moskeegemeenschappen in en rondom Utrecht is het belangrijk dat er nu een structurele oplossing komt waarmee families hun overledenen op een culturele en religieus passende manier kunnen bijzetten.
Het proces in Tolsteeg weerspiegelt een breder vraagstuk dat ook in andere gemeenten speelt: hoe combineer je gemeentelijk beleid, transparantie in grondtransacties en de behoefte van religieuze gemeenschappen aan zekerheid en inclusiviteit. Bij particuliere of door gemeenschappen beheerde begraafplaatsen rijzen vergelijkbare vragen over toegang, beheer en representatie van diverse groepen binnen de moslimgemeenschap. Heldere kaders en transparante selectiecriteria zijn cruciaal om te voorkomen dat bepaalde groepen buiten de boot vallen.
Samengevat biedt het akkoord tussen de gemeente Utrecht en VUMO een praktische route naar realisatie van een islamitische begraafplaats in Tolsteeg. De bouwrijpmaking is afgerond, de herplaatsing van resten en de herdenkingshandeling zijn uitgevoerd, en nu resteren integriteitscontroles en procedurele afrondingen. Als die positief uitpakken, komt er een permanente plek beschikbaar waar nabestaanden rekening kunnen houden met religieuze gewoonten en culturele behoeften rond begrafenis en grafbeheer.