Het Amerikaanse technologiebedrijf Palantir staat onder vuur van Europese vakbonden vanwege zijn belastingstrategieën en ethische twijfels. Het bedrijf, dat software levert aan overheidsinstellingen in Europa, betaalt volgens onderzoekers nauwelijks vennootschapsbelasting in Europa, ondanks grote winsten uit overheidsopdrachten.
De Europese Federatie van ambtenarenvakbonden (EPSU), waaronder de Nederlandse FNV en de Belgische ACOD/CGSP, eist dat overheden stoppen met het sluiten van contracten met Palantir. Ze wijzen op de agressieve belastingstrategie van het bedrijf en de ethische zorgen rondom zijn software.
Belastingontwijking en ethische zorgen
Palantir betaalt in Europa vrijwel geen vennootschapsbelasting, mede omdat winsten naar de Verenigde Staten worden verschoven en de verloning deels op aandelen wordt gebaseerd. Onderzoekers van het internationale onderzoekscentrum Cictar hebben deze praktijken in een rapport blootgelegd. Hoewel de strategie niet illegaal is, veroorzaakt het een oneerlijk concurrentievoordeel voor Palantir ten opzichte van Europese techbedrijven.
De vakbonden wijzen ook op de ethische twijfels rondom Palantir. Het bedrijf staat bekend om zijn samenwerking met militaire instanties en inlichtingendiensten, en de oprichters Peter Thiel en Alex Karp worden geassocieerd met extreme politieke opvattingen. Laurent Pirnay, voorzitter van ACOD/CGSP, zegt: ‘Wij verzetten ons tegen de uitbesteding van openbare diensten aan bedrijven waarvan het gedrag en de waarden volledig indruisen tegen waar wij voor staan.’
Europese overheden proberen af te stappen
Europese overheden proberen hun afhankelijkheid van Palantir te verminderen, maar dit blijkt moeilijker dan gedacht. Frankrijk, Duitsland en Spanje hebben al stappen gezet om alternatieven te ontwikkelen of te zoeken. De Franse binnenlandse inlichtingendienst koos bijvoorbeeld voor het Franse bedrijf ChapsVision in plaats van Palantir voor een belangrijk contract.
In België kijkt de ACOD/CGSP met argusogen naar de Belgische dochteronderneming van Palantir. Hoewel het bedrijf momenteel geen contracten met de Belgische staat heeft, zijn er zorgen over toekomstige samenwerkingen. Premier Bart De Wever verklaarde geen juridisch obstakels te zien voor de toekenning van Belgische overheidsopdrachten aan Palantir, maar de belastingontwijking maakt de vakbonden extra bezorgd.
Technologische soevereiniteit versus effectiviteit
Hoewel de ethische zorgen en belastingstrategieën van Palantir veel kritiek oproepen, is de technologie van het bedrijf buitengewoon effectief. De Franse voorvechter van digitale soevereiniteit Philippe Latombe vergeleek de greep van het bedrijf op de markt met die van een verslavend product. De jarenlange ervaring met een groot aantal klanten heeft ervoor gezorgd dat de tools voor gegevensverwerking moeilijk te evenaren zijn.
De Europese Commissie werkt aan nieuwe aanbestedingsregels waarbij digitale soevereiniteit en maatschappelijk verantwoord ondernemen zwaarder gaan wegen. Overheden kunnen voorrang geven aan bedrijven die meer bijdragen aan Europa en technologie gebruiken die past bij haar democratische waarden. Ondertussen nemen de ambities van Palantir in Europa echter toe, met recente ontwikkelingen zoals het Maven Smart System binnen het geheime netwerk van de NAVO.
