Europa staat voor een cruciale keuze: blijft het afhankelijk van Amerikaanse techgiganten of kiest het voor digitale onafhankelijkheid? De Europese Commissie heeft een ambitieus plan gepresenteerd om de continentale afhankelijkheid van Amerikaanse bedrijven zoals Google, Microsoft en Amazon te verminderen. Het doel is helder: Europa wil een eigen digitale toekomst bouwen, gebaseerd op open source en eigen datacenters.
Commissievoorzitter Ursula von der Leyen benadrukte in haar jaarlijkse State of the Union-rede dat Europa zich in een strijd bevindt. „Dit moet het moment zijn waarop Europa zijn onafhankelijkheid verwerft,” aldus von der Leyen. Het nieuwe techpakket, dat op 1 juni 2026 werd gepresenteerd, is bedoeld om Europa te helpen overeind te blijven in de geopolitieke wedloop om kunstmatige intelligentie.
De Europese weg naar digitale soevereiniteit
Europa is momenteel structureel afhankelijk van niet-Europese aanbieders voor 80 procent van zijn digitale producten, diensten, infrastructuur en intellectueel eigendom. Dit maakt het continent kwetsbaar, vooral op het gebied van cybersecurity. De Europese Commissie streeft ernaar om deze afhankelijkheid te verminderen door meer Europese digitale producten en diensten te ontwikkelen die de rest van de wereld wil hebben.
Het plan omvat de ontwikkeling van negentien AI-fabrieken, datacenters, kabels, software, halfgeleiders en identiteitswallets. De Commissie heeft geprobeerd alles wat nodig is om het continent digitaal te versterken en zelfstandig te laten worden, bij elkaar te vegen in een ecosysteem benadering.
De rol van open source
Een belangrijk onderdeel van het plan is de stimulering van het gebruik van open source software. Dit betekent dat de broncode van de software openbaar beschikbaar is, zodat iedereen de software kan bekijken, kopiëren of aanpassen. De Commissie hoopt dat overheden vaker gebruik zullen maken van open source software, wat zal leiden tot minder afhankelijkheid van Amerikaanse IT-diensten.
Een voorbeeld van de gevolgen van afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven is wat er gebeurde bij het Internationaal Strafhof in Den Haag. Na sancties van president Trump stapte het Strafhof over van Microsoft naar Open Desk, een open source alternatief.
De uitdagingen van digitale onafhankelijkheid
De Europese Commissie benadrukt dat digitale onafhankelijkheid niet gelijk staat aan isolatie, protectionisme of technologische ontkoppeling. Het gaat om openheid, partnerschap en eerlijke concurrentie. Een van de gevoeligste onderhandelingspunten was de vraag of andere overheden verplicht zouden worden om een percentage van hun aanbestedingen in Europa te doen.
Grotere Amerikaanse techbedrijven, de zogenaamde hyperscalers, hebben stevig gelobbyd tegen zo’n verplicht percentage. Zij argumenteren dat geografische discriminatie in Europa niet mag. De Europese Commissie is echter bereid om voor de rechter te verdedigen dat deze regels niet zijn bedoeld als een soort handelszelfmoord.
De toekomst van Europese tech
De plannen van de Europese Commissie moeten nog worden goedgekeurd door het Europees Parlement en de EU-landen. Als ze worden goedgekeurd, zal Europa een grote stap zetten naar digitale onafhankelijkheid. Dit betekent niet alleen minder afhankelijkheid van Amerikaanse techbedrijven, maar ook meer keuzevrijheid voor consumenten op de digitale markt.
Technologie-expert en autonomie-activist Bert Hubert is blij met de Europese plannen. „De commissie gaat als eerste zijn eigen data weer terughalen. Ze geven het goede voorbeeld en dan durft het bedrijfsleven ook mee te gaan,” aldus Hubert. Hij verwacht niet dat er enkele heel grote Europese techbedrijven zullen verrijzen, maar eerder een veelheid van bedrijven die de concurrentie aankunnen met de Amerikaanse techgiganten.
Met deze nieuwe strategie hoopt Europa zijn digitale toekomst in eigen handen te nemen en een sterke, onafhankelijke positie in te nemen in de wereldwijde techwedloop.
