De wereld van gokken verandert snel. Waar vroeger gokhallen het straatbeeld bepaalden, vindt het meeste spel nu online plaats: sneller, anoniemer en de hele dag toegankelijk. In Brussel zijn nog steeds 71 fysieke weddenskantoren te vinden, maar veel spelers kiezen bewust voor digitale platforms.
Tegelijkertijd zien we een nieuw fenomeen opduiken: decentrale prediction markets — marktplaatsen waar mensen inzetten op alles van verkiezingsuitslagen tot geopolitieke gebeurtenissen. Dat opent niet alleen technische vragen over betrouwbaarheid en marktdynamiek, maar raakt ook aan fundamentele ethische en sociale kwesties: wat vinden we acceptabel en welke regels horen daarbij?
In buurten waar gokhuizen nog aanwezig zijn, is de impact tastbaar.
Voor sommige mensen begint gokken al op jonge leeftijd; een eerste lotje op z’n twaalfde kan de deur openen naar langdurige problemen. Uit klinisch onderzoek blijkt keer op keer dat vroege blootstelling en gemakkelijke toegang de kans op verslaving vergroten.
Daarom zijn non-profitorganisaties en hulpverleners in veel wijken actief met voorlichting en individuele begeleiding. Persoonlijk contact — een gesprek op straat, huisbezoek of een kort traject met een hulpverlener — maakt vaak het verschil, maar zulke interventies schalen lastig op. Er zijn simpelweg niet genoeg middelen om elk probleem op die manier op te lossen.
De verschuiving naar online spelen lost die problemen niet op; het verplaatst ze. Anonimiteit, 24/7-toegang en het ontbreken van fysieke remmingen kunnen de drempel juist verlagen. Tegelijkertijd blijven fysieke vestigingen in achtergestelde buurten een staande bron van schade.
Veel gemeenten reageren daarom met ruimtelijke beleidskeuzes: beperkingen op waar gokzaken mogen zitten, strengere reclameregels en striktere vergunningverlening en handhaving. Zulke lokale beslissingen bepalen hoe zichtbaar en bereikbaar het aanbod is — en dat maakt ze cruciaal voor volksgezondheid.
Wat werkt bij preventie en hulpverlening? De meest effectieve strategieën combineren vroegtijdige interventie met sterke lokale netwerken. Naast persoonlijk contact zijn er beleidsinstrumenten nodig: reclamebeperkingen, regels over afstand tot scholen en voldoende budget voor laagdrempelige behandeling. Zonder die bredere steun blijft goede hulp vaak te kleinschalig om structurele effecten te bereiken.
Prediction markets verdienen een korte, begrijpelijke uitleg. Denk aan een kleine beurs: deelnemers kopen en verkopen contracten die uitbetalen wanneer een specifiek evenement zich voordoet. De prijs van zo’n contract reflecteert de waarschijnlijkheid die marktdeelnemers eraan toekennen. Als veel mensen op een markt handelen en er veel informatie circuleert, wordt die prijs doorgaans relevanter; bij weinig liquiditeit kunnen kleine transacties de koers al flink laten schommelen. Technisch gezien leggen kopers geld in, zorgen marktmakers en commissies voor handel, en sturen nieuws en analyses de vraag. Maar al snel ontstaan complexere vragen: wie bepaalt welke informatie telt, hoe betrouwbaar zijn die signalen, en welke ethische gevolgen heeft handel in gevoelige onderwerpen?
De ethische knelpunten zijn soms schrijnend. Moeten we toestaan dat mensen speculeren op oorlogen, natuurrampen of het leven van politieke leiders? Kritici wijzen op perverse prikkels: financiële belangen kunnen motieven scheppen die haaks staan op het algemeen belang. Zelfs als extreme gevallen zeldzaam zijn, lopen kwetsbare groepen — jongeren, mensen met schulden en nieuwkomers op digitale markten — een verhoogd risico. Een ander probleem is voorkennis en manipulatie. Anonieme handel bemoeilijkt het opsporen van inside trading. Grote spelers of geautomatiseerde bots kunnen markten domineren en prijsbeelden vervormen. Omdat journalisten, beleidsmakers en beleggers marktprijzen vaak als signalen gebruiken, roept dit vragen op over wie profiteert van die signalen en met welk doel.
Regulering en transparantie vormen twee pijlers voor een verantwoorde aanpak. De juridische status van prediction markets verschilt per land: soms gelden ze als beleggingsinstrument, elders als kansspel. Die kwalificatie bepaalt regels rond identificatie, toezicht en belastingen. Transparantie — bijvoorbeeld open orderboeken en duidelijke prijsmechanismen — helpt vertrouwen te bouwen en manipulatie zichtbaar te maken. Maar transparantie alleen volstaat niet; ze vraagt om robuuste surveillance en nalevingskaders.
Onderzoekers pleiten daarom vaak voor een tweesporenbeleid: enerzijds betere monitoring en handhavingsinstrumenten, inclusief technische tools om manipulatie en marktconcentratie te detecteren; anderzijds educatie voor gebruikers, zodat mensen beter kunnen inschatten wat marktprijzen wél en niet betekenen. Zonder die combinatie dreigt individueel verlies uit te groeien tot maatschappelijke schade.
Kort samengevat: het goklandschap verandert — digitalisering en nieuwe marktvormen brengen kansen, maar ook risico’s. Effectieve antwoorden vragen zowel lokaal maatwerk als heldere, zorgvuldige regelgeving. Alleen zo kunnen we de voordelen benutten en de schadelijke kanten zoveel mogelijk beperken.