Een groep artsen en gezondheidsorganisaties heeft een klacht ingediend tegen Philip Morris International vanwege een campagne die zij beschouwen als een misleidende poging om de Europese besluitvorming te beïnvloeden. De campagne, die via posters met een QR-code wordt gepromoot, stelt voorbijgangers in staat om bezwaren tegen strengere regels voor tabak en nicotine in te dienen bij de Europese Commissie.
De klacht, ingediend bij de Reclame Code Commissiede Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de Autoriteit Persoonsgegevenswordt gesteund door de Rookvrije Generatieeen initiatief van de HartstichtingKWF Kankerbestrijding en het Longfonds. Volgens de indieners is de campagne een georkestreerde lobbycampagne die de indruk wekt dat burgers zelfstandig hun mening geven, terwijl zij in werkelijkheid in een vooraf bepaalde richting worden gestuurd.
De campagne onder de loep
De campagne bestaat uit posters in Nederlandse winkelgebieden. Via een QR-code komen voorbijgangers op een website terecht waar zij bezwaren tegen strengere regels voor tabak en nicotine kunnen aanklikken. Op basis daarvan wordt met AI een tekst gegenereerd die kan worden ingediend bij de Europese Commissie.
Volgens de artsen en gezondheidsfondsen wekt de campagne de indruk van neutrale burgerparticipatieterwijl het in werkelijkheid om een beïnvloedingscampagne gaat. Longpatholoog Danielle Cohen van het LUMC verklaart dat er tientallen keuzemogelijkheden zijn tegen strengere regelgeving en slechts één optie waarbij iemand kan aangeven vóór strengere regels te zijn.
Kritiek op de methode
De klacht richt zich niet alleen op de inhoud van de campagne, maar ook op de manier waarop de publieke consultatie wordt beïnvloed. De Europese Commissie werkt aan nieuwe regels voor tabaks- en nicotineproducten. De indieners vinden dat de tabaksindustrie daarbij niet via misleidende campagnes de besluitvorming mag sturen.
De advocaten van de indieners stellen dat de campagne kan worden aangemerkt als tabaksreclamewat in Nederland verboden is. Bovendien zou de website volgens de klagers vragen naar gevoelige informatie, bijvoorbeeld of bezoekers roken of alternatieve tabaksproducten gebruiken. Daarom wordt ook melding gedaan bij de Autoriteit Persoonsgegevens.
Reactie van Philip Morris
Philip Morris verdedigt de campagne en stelt dat het niet om reclame voor producten gaat, noch om een oproep met een voorgeschreven standpunt. Volgens de tabaksfabrikant is de communicatie feitelijk, niet-promotioneel, niet-productgericht en beperkt tot het wijzen op een publieke consultatie van de Europese Commissie.
De fabrikant laat zich bezorgd uit over de manier waarop deelname aan een openbaar, door de Europese Commissie georganiseerd democratisch consultatieproces wordt neergezet als ongewenste beïnvloeding.
De zaak past in een bredere discussie over de rol van de tabaksindustrie bij preventiebeleid. Gezondheidsorganisaties wijzen al langer op de ernstige gezondheidsschade door roken en nicotineverslaving. De klacht tegen Philip Morris ligt de nadruk niet op schadevergoeding aan individuele slachtoffers, maar op de vraag of een commerciële campagne de regels rond tabaksreclame, privacy en eerlijke beïnvloeding van beleid overschrijdt.
